پایگاه خبری اتقان -  قرآنی، فرهنگی، اجتماعی
فارسی
العربی
English
 » 
يکشنبه ٠٣ تير ١٣٩٧  -  
گروه های خبری
اخبار قرآنیاجتماعیاخبار حوزه
گزارش
مصاحبه
مقاله
گزارش تصویری
ورود به پورتال "اتقان"
ورود به سیستم
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
 
متن تصویر:




گروه خبر:  مقاله, اخبار برگزیده روز , صفحه اصلی اخبار قرآنی ١٥:٤٢   1396/10/04 شماره خبر:  ١٧٣٦٩
نسخه چاپي ارسال به دوست
 
گام‌های رسیدن به رحمت و بخشش الهی/ آیا خداوند همه گناهان را می‌آمرزد؟
خداوند در قرآن می‌فرماید که درهاى غفران و رحمت به روى همه بندگان بدون استثنا باز است، مشروط بر اینکه بعد از ارتکاب گناه رو به سوى درگاه خدا آورند، در برابر فرمانش تسلیم باشند، و با عمل، صداقت خود را در این توبه و انابه نشان دهند.

گام‌های رسیدن به رحمت و بخشش الهی/ آیا خداوند همه گناهان را می‌آمرزد؟

به گزارش پایگاه خبری اتحادیه تشکل های قرآن و عترت کشور«اتقان» به نقل از فارس، آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی در تفسیر نمونه ذیل آیات 53 تا 55 سوره مبارکه «زمر» به گناهانی که خداوند می‌آرزد و راه‌های رسیدن به بخشایش الهی، اشاره کرده است که متن آن در ادامه می‌آید؛

 

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

 

«قُلْ یا عِبادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لاتَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللّهِ إِنَّ اللّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ* وَ أَنِیبُوا إِلى رَبِّکُمْ وَ أَسْلِمُوا لَهُ مِنْ قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَکُمُ الْعَذابُ ثُمَّ لاتُنْصَرُونَ* وَ اتَّبِعُوا أَحْسَنَ ما أُنْزِلَ إِلَیْکُمْ مِنْ رَبِّکُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَکُمُ الْعَذابُ بَغْتَةً وَ أَنْتُمْ لاتَشْعُرُونَ؛ بگو: «اى بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده‌اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را مى‌آمرزد، زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است، و به درگاه پروردگارتان بازگردید و در برابر او تسلیم شوید، پیش از آن که عذاب به سراغ شما آید، سپس از سوى هیچ کس یارى نشوید! و از بهترین دستورهایى که از سوى پروردگارتان بر شما نازل شده پیروى کنید، پیش از آن که عذاب (الهى) ناگهان به سراغ شما آید در حالى که از آن خبر ندارید». (زمر/ 53 تا 55)

 

امیدبخش ترین آیات قرآن/ آیا خداوند همه گناهان را مى‌آمرزد؟

 

به دنبال تهدیدهاى مکررى که در آیات گذشته در مورد مشرکان و ظالمان آمده بود، در این آیات راه بازگشت را توأم با امیدوارى به روى همه گنهکاران مى‌گشاید، زیرا هدف اصلى از همه این امور، تربیت و هدایت است نه انتقام‌جویى و خشونت، با لحنى آکنده از نهایت لطف و محبت، آغوش رحمتش را به روى همگان باز کرده و فرمان عفو آنها را صادر نموده، مى‌فرماید: «به آنها بگو اى بندگان من که بر خودتان اسراف و ستم کرده‌اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را مى‌بخشد که او بخشنده و مهربان است» (قُلْ یا عِبادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لاتَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللّهِ إِنَّ اللّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ).

 

دقت در تعبیرات این آیه، نشان مى‌دهد که از امیدبخش ترین، آیات قرآن مجید نسبت به همه گنهکاران است، شمول و گستردگى آن، به حدى است که طبق روایتى، امیرمؤمنان على(علیه السلام) فرمود: «در تمام قرآن آیه‌اى وسیع‌تر از این آیه نیست» (ما فِى القُرْآنِ آیَةٌ أَوْسَعُ مِنْ یا عِبادِىَ الَّذِیْنَ أَسْرَفُوا...).

 

دلیل آن نیز روشن است زیرا:

 

1 ـ تعبیر به «یا عِبادِىَ» (اى بندگان من!) آغازگر لطفى است از ناحیه پروردگار.

 

2 ـ تعبیر به «اسراف» به جاى «ظلم و گناه و جنایت» نیز لطف دیگرى است.

 

3 ـ تعبیر به «عَلى أَنْفُسِهِم» که نشان مى‌دهد گناهان آدمى همه به خود او باز مى‌گردد، نشانه دیگرى از محبت پروردگار است، همان گونه که یک پدر دلسوز، به فرزند خویش مى‌گوید: این همه بر خود ستم مکن!

 

4 ـ تعبیر به «لاتَقْنَطُوا» (مأیوس نشوید) با توجه به این که: «قنوط» در اصل به معنى مأیوس شدن از خیر است، به تنهایى دلیل بر این است که گنهکاران نباید از «لطف الهى» نومید گردند.

 

5 ـ تعبیر «مِنْ رَحْمَةِ اللّهِ» بعد از جمله «لاتَقْنَطُوا» تأکید بیشترى بر این خیر و محبت مى‌باشد.

 

6 ـ هنگامى که به جمله «إِنَّ اللّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ» مى‌رسیم که با حرف تأکید آغاز شده و کلمه«الذنوب» (جمع با الف و لام) همه گناهان را بدون استثنا در بر مى‌گیرد، سخن اوج مى‌گیرد و دریاى رحمت مواج مى‌شود.

 

7 ـ هنگامى که «جَمِیْعاً» به عنوان تأکید دیگرى بر آن افزوده مى‌شود امیدوارى به آخرین مرحله مى‌رسد.

 

8 و 9 ـ توصیف خداوند به «غفور» و «رحیم» که دو وصف از اوصاف امیدبخش پروردگار است، در پایان آیه، جایى براى کمترین یأس و نومیدى باقى نمى‌گذارد.

 

آرى، به همین دلیل، آیه فوق گسترده‌ترین آیات قرآن است، که شمول آن هر گونه گناه را در بر مى‌گیرد، و نیز به همین دلیل، از امیدبخش ترین آیات قرآن مجید محسوب مى‌شود.

 

و به راستى، از کسى که دریاى لطفش بیکران و شعاع فیضش نامحدود است جز این انتظارى نمى‌توان داشت.

 

از کسى که «رحمتش بر غضبش پیشى گرفته» و بندگان را براى رحمت آفریده ، نه براى خشم و عذاب، غیر از این چشم داشتى نیست.

 

چه خداوند رحیم و مهربانى! و چه پروردگار پر مهر و محبتى!!

 

سه دستور خداوند برای بخشش گناهان

 

در اینجا دو مسأله، فکر مفسران را به خود مشغول ساخته که اتفاقاً راه حل آن در خود آیه و آیات بعد نهفته است:

 

نخست این که: آیا عمومیت آیه، همه گناهان حتى شرک و گناهان کبیره دیگر را فرا مى‌گیرد؟ اگر چنین است، پس چرا در آیه 48 سوره «نساء» شرک از گناهان قابل بخشش استثناء شده است؟ إِنَّ اللّهَ لایَغْفِرُ أَنْ یُشْرَکَ بِهِ وَ یَغْفِرُ ما دُونَ ذلِکَ لِمَنْ یَشاءُ: «خداوند شرک را نمى‌بخشد، اما کمتر از آن را براى هر کس که بخواهد مى‌بخشد».

 

دیگر این که: آیا این وعده غفران که در آیه مورد بحث آمده است، مطلق است یا مشروط به توبه و مانند آن؟

 

البته این دو سؤال، به هم مربوط است. و پاسخ آن را در آیات بعد به خوبى مى توان یافت، زیرا سه دستور در آیات بعد داده شده، که همه چیز را روشن مى سازد:

 

1 ـ وَ أَنِیبُوا إِلى رَبِّکُمْ: «به سوى پروردگارتان باز گردید».

 

2 ـ وَ أَسْلِمُوا لَهُ: «در برابر فرمان او تسلیم شوید».

 

3 ـ وَ اتَّبِعُوا أَحْسَنَ ما أُنْزِلَ إِلَیْکُمْ مِنْ رَبِّکُمْ: «از بهترین دستوراتى که از سوى پروردگارتان بر شما نازل شده پیروى کنید».

 

این دستورهاى سه گانه، مى‌گوید درهاى غفران و رحمت به روى همه بندگان بدون استثنا گشوده است، مشروط بر این که: بعد از ارتکاب گناه به خود آیند، و تغییر مسیر دهند، رو به سوى درگاه خدا آورند، در برابر فرمانش تسلیم باشند، و با عمل، صداقت خود را در این توبه و انابه، نشان دهند، به این ترتیب نه شرک از آن مستثناست و نه غیر آن، و نیز مشروط بودن این عفو عمومى و رحمت واسعه، به شرایطى غیر قابل انکار است.

 

و اگر مى‌بینیم در آیه 48 سوره «نساء» بخشش و عفو مشرکان را استثنا کرده در مورد مشرکانى است که در حالت شرک از دنیا بروند، نه آنها که بیدار شوند و راه حق پیش گیرند، چرا که اکثریت قریب به اتفاق مسلمانان صدر اسلام، چنین بوده‌اند.

 

اگر حال بسیارى از مجرمان را در نظر بگیریم که، بعد از انجام گناهان کبیره، چنان ناراحت و پشیمان می‌شوند که، باور نمى‌کنند راه بازگشتى به روى آنها باز باشد، و آن چنان خود را آلوده مى‌دانند که، با هیچ آبى قابل شستشو نیستند، مى‌پرسند: آیا به راستى گناهان ما قابل بخشش است؟

 

آیا راهى به سوى خدا براى ما باز است؟ آیا پلى در پشت سر ما وجود دارد که ویران نشده باشد؟ مفهوم آیه را به خوبى درک مى‌کنیم; زیرا آنها آماده هر گونه توبه‌اند ولى گناه خود را قابل بخشش نمى‌دانند، مخصوصاً اگر بارها توبه کرده باشند، و شکسته باشند.

 

این آیه، به همه آنها نوید مى‌دهد که راه به روى همه شما، باز است.

 

لذا «وحشى»، جنایتکار معروف تاریخ اسلام، و قاتل «حمزه سید الشهداء» هنگامى که مى‌خواست مسلمان شود از این مى‌ترسید: توبه اش پذیرفته نگردد، زیرا به راستى گناه او بسیار سنگین بود، جمعى از مفسران مى‌گویند: آیه فوق نازل شد، و درهاى رحمت الهى را به روى «وحشى» و وحشى‌هاى توبه کار گشود!

 

گر چه این سوره، از سوره‌هاى «مکّى» است و آن روز که این آیات نازل شد نه جنگ «اُحُد» رخ داده بود، و نه داستان شهادت «حمزه» و توبه «وحشى»، بنابراین این ماجرا نمى‌تواند شأن نزولى براى آیه باشد، بلکه از قبیل تطبیق یک قانون کلى بر یکى از مصادیق آن است ـ اما به هر حال گستردگى مفهوم آیه را، مى‌تواند مشخص کند.

 

از آنچه گفتیم، روشن شد: اصرار بعضى از مفسران، مانند «آلوسى» در «روح المعانى» بر این که: وعده غفران در آیه فوق، مشروط به چیزى نیست، و حتى هفده دلیل براى آن ذکر کرده! مطلب نادرستى است، چرا که با آیات بعد، تضاد روشنى دارد، و ادله هفده گانه او ـ که بسیارى از آن قابل ادغام در یکدیگر است ـ چیزى بیش از این نمى‌رساند که: رحمت خدا وسیع و گسترده است، شامل همه گنهکاران مى‌شود، و این منافات با مشروط بودن این وعده الهى، به قرینه آیات بعد ندارد. در مورد این آیه، مطالب دیگرى است که به خواست خدا در بحث «نکات» خواهد آمد.

 

در آیه بعد راه ورود در این دریاى بیکران رحمت الهى را به همه مجرمان و گنهکاران نشان مى‌دهد، مى‌فرماید: «به سوى پروردگارتان باز گردید» و مسیر زندگى خود را اصلاح کنید (وَ أَنِیبُوا إِلى رَبِّکُمْ).

 

«و در برابر او تسلیم شوید، (و فرمانش را به گوش جان بشنوید و پذیرا گردید) پیش از آن که عذاب دامانتان را بگیرد، سپس هیچ کس نتواند به یارى شما برخیزد» (وَ أَسْلِمُوا لَهُ مِنْ قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَکُمُ الْعَذابُ ثُمَّ لاتُنْصَرُونَ).

 

بعد از پیمودن این دو مرحله، (مرحله «انابه» و «اسلام»)، سخن از مرحله سوم که مرحله «عمل»است به میان آورده، مى‌افزاید: «از بهترین دستوراتى که از سوى پروردگارتان بر شما نازل شده، پیروى کنید، پیش از آن که عذاب الهى به طور ناگهانى، به سراغتان آید، در حالى که از آن خبر ندارید» (وَ اتَّبِعُوا أَحْسَنَ ما أُنْزِلَ إِلَیْکُمْ مِنْ رَبِّکُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَکُمُ الْعَذابُ بَغْتَةً وَ أَنْتُمْ لاتَشْعُرُونَ).

 

راه‌های رسیدن به رحمت الهی

 

و به این ترتیب، مسیر وصول به رحمت خدا، سه گام بیشتر نیست:

 

گام اول، توبه و پشیمانى از گناه و روى آوردن به سوى خدا.

 

گام دوم، ایمان و تسلیم در برابر فرمان او.

 

گام سوم، عمل صالح است.

 

و بعد از این سه گام، ورود در دریاى بیکران رحمتش طبق وعده‌اى که فرموده، قطعى است، هر چند بار گناهان انسان سنگین باشد.

 

در این که: منظور از «اتَّبِعُوا أَحْسَنَ ما أُنْزِلَ إِلَیْکُمْ مِنْ رَبِّکُمْ» (از بهترین چیزى که از سوى پروردگارتان بر شما نازل شده پیروى کنید) چیست؟ مفسران احتمالات متعددى داده‌اند.

 

آنچه از همه بهتر به نظر مى‌رسد این است: دستوراتى که از سوى خداوند نازل شده، مختلف است، بعضى، دعوت به واجبات، بعضى، مستحبات، و بعضى، مشتمل بر اجازه مباحات است، منظور از«احسن»، انتخاب واجبات و مستحبات ـ با توجه به سلسله مراتب آنها ـ مى‌باشد.

 

بعضى نیز، آن را اشاره به قرآن در میان کتب آسمانى دانسته‌اند، به قرینه آنچه در آیه 23 همین سوره«زمر» آمده است که: قرآن را «احسن الحدیث» (بهترین سخن) نامیده: اللّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِیثَ کِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِیَ.

 

 

البته این دو تفسیر، منافاتى با هم ندارد.

 
نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر: